کتاب تاریخ موسیقی آذربایجان (شوروی سابق)

سالها بود که مشتاقانه در انتظار ترجمه کتاب تاریخ موسیقی آذربایجان، اثر فریدون شوشینسکی بودم. توجه به صفحه های ضبط شده در قفقاز در نخستین سالهای قرن بیستم و بررسی آنها به عنوان متقن ترین اسناد برای مطالعه گستره موسیقی ایرانی، این اشتیاق را مضاعف می ساخت. فاصله دریافت خبر خوش انتشار این اثر تا اتمام مطالعه آن زیاد به طول نینجامید. جا دارد که قبل از هر چیز، از همه دست اندرکاران ترجمه و عرضه تشکر کرد و قرینه هایی را که بر ترجمه و چاپ شتابزده کتاب تاریخ موسیقی آذربایجان احساس می شود با اغماض روبرو کند.

Tarix-Musiqi-Azerbaiajn

ضمن توصیه علاقمندان به مطالعه این کتاب به ویژه 56 صفحه نخست آن، که حاوی اطلاعات ارزشمندی از ریشه های موسیقی آذربایجان و چگونگی نشو و نما و شکل گیری آن می باشد، نکاتی را یادآور می شود:

  • این کتاب در سال 1970 میلادی در باکو در شوروری سابق منتشر شده و طبیعی است که اگر متاثر از الزامات فکری، مبانی تحلیلی و دیدگاههای سیاسی شوروی سابق باشد و ادبیات سوسیالیستی آن ایام، در جایجای کتاب به چشم بخورد.
  • اطلاعات ذیقیمتی در مورد هنرمندان سده های نوزده و بیست مستقر در تفلیس، شوشا و باکو و تعاملات موسیقایی آنها با هنرمندان تهران و تبریز در کتاب وجود دارد. از آنجا که تکیه گاه اصلی این اثر، تاریخ شفاهی با همه حسن و عیب آن می باشد و نظیر آثار مشابهی که درباره تاریخ موسیقی ایران در دسترس است، متاثر از اغراق ها و افسانه پردازیهاست.
  • دو نکته مسلم و محوری که در زمینه موسیقی مقامی قفقاز از محتوای کتاب حاصل می شود، یکی تاثیرپذیری تام و تمام از موسیقی دستگاهی ایرانی و دیگری حفظ و استمرار موسیقی مقامی آن دیار بر بستر موسیقی مذهبی است.
  • وقایع و اسامی هنرمندانی از تهران و سایر نقاط ایران در کتاب وجود دارد که ناآشنا بودن بخش عمده ای از آنها، شاید مژده یافتن سرنخهایی جدید، از چهره هایی فراموش شده در تاریخ موسیقی ایران باشد. در متن کتاب بهره گیری نویسنده از کتاب مرحوم روح الله خالقی نیز آشکار است.
  • عکس های کتاب، مجموعه ای بسیار جذاب و با ارزش را تشکیل می دهند که تنها مستندات ضمیمه کتاب را تشکیل می دهند و ایکاش با کیفیت بهتری به چاپ می رسیدند.
  • اطلاعات مربوط به ضبط صفحه و تاریخچه نخستین آثار ضبط شده دارای اشتباهاتی اساسی می باشد و فهرستی از صفحه های ضبط شده توسط هیچیک از هنرمندان ارائه نشده است در حالیکه مولف در مقدمه به گردآوری حدود 300 صفحه قدیمی گرامافون از این هنرمندان اشاره می کند.
662 Total Views 1 Views Today

پاسخ دهید